به گزارش خبرنگار فرهنگی ایرنا، رمان «کتاب پدران» (The Book of Fathers) یکی از مهمترین آثار ادبیات معاصر مجارستان است؛ اثری که در مرز میان تاریخ، رئالیسم جادویی و روایت خانوادگی حرکت میکند و از میان سرگذشت دوازده نسل، تصویر سهقرن از تاریخ پرآشوب مجارستان را ارائه میدهد. نسخه اول این کتاب در سال ۲۰۰۰ میلادی منتشر شد و بهسرعت در اروپا و آمریکا مورد توجه قرار گرفت؛ منتقدان آن را «حماسهای خانوادگی با روحی اسطورهای» و «روایتی که تاریخ را از دل زندگی روزمره بیرون میکشد» توصیف کردهاند.
اثر میکلوش واموس، با یک تصویر ساده اما سرنوشتساز آغاز میشود: سال ۱۷۰۵ است و نخستین پدر خاندان سیلاگ، یک ساعت طلایی را در میان گلولای مییابد. این ساعت، قدرتی جادویی با خود دارد و نخستزادگان خاندان، پس از بهدست آوردن آن، توانایی دیدن گذشته و آینده را پیدا میکنند. این توانایی، که در برخی نسلها موهبتی نجاتبخش و در برخی دیگر نفرینی سنگین است، بهتدریج به بخشی از هویت خانوادگی تبدیل میشود و مسیر زندگی نسلها را شکل میدهد.
کنار این ساعت، شیء مهم دیگری نیز وجود دارد: دفترچه خانوادگی که هر نسل بخشی از زندگی خود را در آن ثبت میکند. این دفترچه، که بعدها «کتاب پدران» نام میگیرد، نهفقط سندی خانوادگی، بلکه استعارهای از حافظه جمعی یک ملت است؛ حافظهای که از خلال جنگها، مهاجرتها، انقلابها و دگرگونیهای اجتماعی عبور میکند و در هر نسل، معنایی تازه مییابد.
رمان در دوازده فصل روایت میشود و هر فصل به زندگی یکی از مردان خاندان سیلاگ اختصاص دارد. در این ساختار، که منتقدان آن را «حلقهای زودیاکی» یا «چرخه دوازدهگانه سرنوشت» نامیدهاند، هر شخصیت جداگانه خواندنی است اما در عین حال در چرخه سرنوشت به یکدیگر متصل هستند.
روایت از اوایل قرن هجدهم آغاز میشود؛ زمانی که مجارستان درگیر جنگهای داخلی، شورشها و ویرانیهای گسترده است. نخستین پدر، پس از بازگشت از تبعید، ساعت طلایی را پیدا میکند و همین اتفاق، مسیر زندگی نسلهای بعد را تغییر میدهد. در نسلهای بعدی، با شخصیتهایی روبهرو میشویم که هر یک نماینده دورهای از تاریخ مجارستان هستند: کودکانی که در میان قحطی و بیماری بزرگ میشوند، مردانی که در کارخانههای شیشهگری کار میکنند، کسانی که در انقلابهای قرن نوزدهم شرکت میکنند و کسانی که در دوران اشغال نازیها و سپس کمونیسم با سرنوشتهای تراژیک روبهرو میشوند.
واموس کنار روایت واقعگرایانه تاریخ، از عناصر جادویی مانند پیشبینی آینده، دیدن خاطرات اجدادی و رویاهای نمادین استفاده میکند. یکی از ویژگیهای مهم رمان، تغییر لحن و زبان در هر نسل است. در فصلهای مربوط به قرون گذشته، زبان رسمیتر و سنگینتر است اما هرچه به زمان حال نزدیک میشویم، زبان سادهتر و محاورهایتر میشود و به خواننده حس واقعی گذر زمان و تحول فرهنگی میدهد.
«کتاب پدران» اثری درباره حافظه جمعی است، درباره اینکه چگونه یک ملت، در سرنوشت یک خانواده حافظه خود را حفظ میکند. دفترچه پدران، نماد این حافظه است؛ حافظهای که گاه روشن و گاه تاریک است. در کنار حافظه، موضوع جبر و آزادی نیز نقش مهمی دارد. توانایی دیدن آینده، در ظاهر موهبتی بزرگ است اما در عمل، بسیاری از شخصیتها را در برابر سرنوشت ناتوان میکند زیرا نشان میدهد که دانستن آینده همیشه به معنای توانایی تغییر آن نیست.
رمان «کتاب پدران» با ترجمه سهراب طاووسی، در ۴۷۹ صفحه، توسط نشر ققنوس منتشر شده است.
