سرمایه‌داری و میل

این کتاب، با تکیه بر نظریۀ روانکاویِ فرویدی-لکانی، به واکاوی یکی از اساسی‌ترین پرسش‌های زمانۀ ما می‌پردازد: چرا سرمایه‌داری با وجود تناقض‌ها، نابرابری‌ها و اشکال عیان سرکوبی که پدیدآورده، همچنان از جذابیتی پایدار و نیرویی امتناع‌کننده برخوردار است؟ مک‌گوان در سراسر کتاب و از چشم‌اندازهای گوناگون نسبت سرمایه‌داری با روان سوژه‌هایی را بررسی می‌کند که در مناسبات تولید سرمایه‌دارانه مایه‌گذاری می‌کنند و به وعده‌های آن دل می‌بندند. به زعم او، منطق سرمایه‌داری با منطق میل سوژه هم‌ساخت است: هر دو بر وعدۀ رضایتی در آینده استوارند، رضایتی که تحقق آن همواره به تعویق می‌افتد. بنا به قرائت انقلابیِ فروید متأخر، رضایت سوژه‌ها در فقدان و از دست دادن مدام ابژه شکل می‌گیرد و نه از تملک آن، اما سرمایه‌داری همین رضایت را در قالب نارضایتی عرضه می‌کند و دستیابی به رضایت واهی موعود را ذر قالب کالا وعده می‌دهد، بی‌آنکه اذعان کند هیچ کالایی، همچون ابژۀ میلی، هرگز بسنده نخواهد بود. بدین‌ترتیب، سرمایه‌داری سوژه‌ها را نه تنها از مواجهه با ماهیت تروماتیکِ شیوۀ رضایتمندی‌شان، بلکه از درک نقش خودشان در قوام بخشیدن به نظامی که در آن مشارکت دارند نیز محافظت می‌کند.

این کتاب با برقراری پیوندی میان روانکاوی، مارکسیسم و نقد ایدئولوژی، و با استفاده از مثالی برگرفته از سینما، ادبیات، فرهنگ مصرفی و زندگی روزمره، نه‌تنها راز تداوم و جذابیت سرمایه‎داری را روشن می‌کند، بلکه افقی نظری برای اندیشیدن به امکان رهائی از این شکل از انقیاد پیش می‌نهد.