موریس ژولی

1 عنوان کتاب

موریس ژولی (۱۸۲۹–۱۸۷۸) نویسنده، وکیل و منتقد سیاسی فرانسوی بود که نامش بیش از هر چیز با کتاب «گفت‌وگوی ماکیاولی و مونتسکیو در دوزخ» گره خورده است؛ اثری که یکی از نمونه‌های مهم ادبیات سیاسی و هجو سیاسی قرن نوزدهم به شمار می‌آید. ژولی در شهر لون‌لو‌سونیه فرانسه، از پدری فرانسوی و مادری ایتالیایی به دنیا آمد. در دیژون به تحصیل حقوق پرداخت، اما در سال ۱۸۴۹ برای رفتن به پاریس تحصیل را متوقف کرد. او نزدیک به ده سال در نهادهای دولتی کار کرد و سرانجام در سال ۱۸۵۹ به کانون وکلای پاریس پیوست. فعالیت ادبی او از سال ۱۸۶۲ آغاز شد. ابتدا با نوشتن زندگی‌نامه‌ها و تصویرهایی طنزآمیز از وکلای پاریس شناخته شد و سپس به موضوعات سیاسی روی آورد. ژولی از مخالفان جدی ناپلئون سوم و حکومت اقتدارگرای او بود. یکی از آثار اولیه‌اش، «سزار»، حمله‌ای مستقیم به حکومت ناپلئون سوم بود که پس از چاپ، نسخه‌های آن از سوی ناشران نابود شد. اما اثر مهم‌تر او در سال ۱۸۶۴ منتشر شد: «گفت‌وگوی ماکیاولی و مونتسکیو در دوزخ». ژولی برای آنکه بتواند از سد سانسور سیاسی عبور کند، به جای حملهٔ مستقیم به ناپلئون سوم، گفت‌وگویی خیالی میان دو اندیشمند تاریخی، ماکیاولی و مونتسکیو، خلق کرد. در این گفت‌وگو، مونتسکیو از آزادی، جمهوری‌خواهی و حقوق مردم دفاع می‌کند، در حالی که ماکیاولی از استبداد و تمرکز قدرت سخن می‌گوید و در واقع نمایندهٔ غیرمستقیم دیدگاه‌های حکومت ناپلئون سوم است. ساختار کتاب بر پایهٔ ۲۵ گفت‌وگو شکل گرفته است. ماکیاولی در جریان این بحث‌ها توضیح می‌دهد که چگونه یک حکومت می‌تواند آزادی را به‌تدریج محدود کند، نهادهای اجتماعی و سیاسی را تحت کنترل بگیرد و مردم را به اطاعت وادارد. در مقابل، مونتسکیو بر این باور است که روح آزادی در ملت‌ها شکست‌ناپذیر است. با این حال، در پایان گفت‌وگوها، ماکیاولی پیروز می‌شود؛ پایانی که نشان‌دهندهٔ بدبینی ژولی نسبت به امکان غلبهٔ آزادی بر استبداد است. کتاب ابتدا به‌صورت ناشناس در بروکسل منتشر و مخفیانه وارد فرانسه شد، اما پلیس نسخه‌های آن را در مرز توقیف کرد. ژولی شناسایی و دستگیر شد و در سال ۱۸۶۵ به ۱۸ ماه زندان محکوم شد. نسخهٔ دوم کتاب در سال ۱۸۶۸ با نام خود او منتشر شد. پس از سقوط امپراتوری ناپلئون سوم در سال ۱۸۷۰، ژولی همچنان در فعالیت‌های سیاسی حضور داشت و در سال ۱۸۷۱ از اعضای رده‌پایین کمون پاریس بود. با وجود فعالیت‌های گستردهٔ سیاسی و ادبی، در زمان حیاتش به شهرتی که انتظار داشت دست نیافت و به‌تدریج نامش به فراموشی سپرده شد. ژولی در ۱۵ ژوئیهٔ ۱۸۷۸ در آپارتمان خود در پاریس مرده پیدا شد. علت رسمی مرگ، خودکشی با شلیک گلوله اعلام شد. اهمیت موریس ژولی امروز بیش از همه به «گفت‌وگوی ماکیاولی و مونتسکیو در دوزخ» مربوط است؛ کتابی که در ظاهر گفت‌وگویی میان دو اندیشمند تاریخی است، اما در عمق خود هشداری دربارهٔ سازوکارهای قدرت، تمرکز اقتدار، تضعیف آزادی و تبدیل تدریجی یک جامعهٔ آزاد به نظامی استبدادی ارائه می‌دهد.