1 عنوان کتاب
فریبا حزباوی، مترجم و دبیر بازنشسته، دانش‌آموخته مقطع کارشناسی ارشد رشته مترجمی از دانشگاه تهران است. بیش از سه دهه فعالیت حرفه‌ای او در حوزه زبان، ترجمه و آموزش، کارنامه‌ای را شکل داده است که در آن تجربه آموزشی، فعالیت مطبوعاتی، تألیف و تدوین آثار کمک‌درسی و ترجمه ادبی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. حزباوی فعالیت حرفه‌ای خود در عرصه ترجمه را از سال ۱۳۷۰ آغاز کرد و در نخستین سال‌های فعالیت خود، با ترجمه مقالات متعدد برای روزنامه‌ها و نشریات مختلف، به‌صورت حرفه‌ای در فضای ترجمه و مطبوعات حضور یافت. این تجربه، زمینه‌ای برای ورود جدی‌تر او به حوزه ترجمه ادبی و مطالعه و برگردان آثار داستانی فراهم کرد. در کنار فعالیت‌های ترجمه، حزباوی نزدیک به ۲۸ سال سابقه تدریس در دبیرستان‌های اهواز و امیدیه دارد. سال‌های طولانی فعالیت در نظام آموزشی و ارتباط مستمر با دانش‌آموزان، بخش مهمی از تجربه حرفه‌ای او را در حوزه زبان و آموزش شکل داده است. او همچنین در تدوین و آماده‌سازی چندین عنوان کتاب و مجموعه کمک‌درسی مشارکت داشته است؛ از جمله آثاری در حوزه آموزش زبان عربی مانند «کار عربی (۱) شمیم دانش» و «دفتر و کتاب کار شمیم دانش عربی (۲)» که نام او در اطلاعات کتاب‌شناختی آن‌ها به‌عنوان یکی از پدیدآورندگان یا همکاران اثر ثبت شده است. با این حال، بخش شاخص‌تر کارنامه حرفه‌ای فریبا حزباوی به ترجمه ادبیات عرب اختصاص دارد؛ حوزه‌ای که در آن علاقه شخصی او به رمان‌های فلسفی، تاریخی و اندیشه‌محور با تجربه چندین‌ساله‌اش در زبان عربی و آموزش پیوند خورده است. ترجمه ادبی؛ از تاریخ و فلسفه تا جهان اسطوره یکی از مهم‌ترین آثار ترجمه‌شده فریبا حزباوی، رمان «عزازیل» نوشته یوسف زیدان، نویسنده و پژوهشگر مصری است. این رمان تاریخی ـ فلسفی در فضای قرن پنجم میلادی و در سرزمین‌های مصر و شام روایت می‌شود و در لایه‌های داستانی خود به موضوعاتی همچون ایمان، تردید، مذهب، قدرت، اخلاق و کشمکش‌های درونی انسان می‌پردازد. «عزازیل» در سال ۲۰۰۹ برنده جایزه بین‌المللی داستان عربی (IPAF) شد و از آثار شناخته‌شده ادبیات معاصر عرب به شمار می‌رود. ترجمه فارسی این اثر به قلم فریبا حزباوی در سال ۱۴۰۰ توسط انتشارات ققنوس منتشر شد. این ترجمه همچنین در میان آثار راه‌یافته به مرحله دوم داوری جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت. اثر دیگر در کارنامه ترجمه او، «شهر بادخیز» نوشته موسی ولد ابنو، نویسنده موریتانیایی، است. این رمان که عنوان عربی آن «مدينة الرياح» است، از آثار قابل توجه ادبیات موریتانی و جهان عرب محسوب می‌شود و در فهرست ۱۰۰ رمان برتر جهان عرب نیز قرار گرفته است. ترجمه فارسی «شهر بادخیز» به قلم فریبا حزباوی در سال ۱۴۰۱ توسط انتشارات مروارید منتشر شد. انتخاب این اثر، مخاطب فارسی‌زبان را با بخشی کمترشناخته‌شده از ادبیات موریتانی و جهان عرب آشنا می‌کند؛ جهانی ادبی که در آن فرهنگ بومی، تاریخ، جغرافیا، تخیل و اندیشه درهم تنیده‌اند. حزباوی در ادامه مسیر خود، ترجمه «المجوس» اثر ابراهیم الکونی، نویسنده نامدار لیبیایی، را نیز در دست دارد. الکونی از چهره‌های برجسته ادبیات عرب است و بخش قابل توجهی از آثار او با مفاهیمی همچون بیابان، اسطوره، طبیعت، انسان، فلسفه و فرهنگ بومی شمال آفریقا پیوند دارد. انتخاب «المجوس» نیز در امتداد علاقه حزباوی به آثاری قرار می‌گیرد که ادبیات داستانی را با لایه‌های عمیق فلسفی، فرهنگی و اسطوره‌ای پیوند می‌دهند. ترجمه به مثابه گفت‌وگوی فرهنگی برای فریبا حزباوی، ترجمه صرفاً انتقال واژه‌ها و جمله‌ها از زبانی به زبان دیگر نیست؛ ترجمه، انتقال یک جهان است. جهانی که در آن زبان، تاریخ، فرهنگ، اندیشه، باورها و تجربه زیسته یک ملت در قالب ادبیات به مخاطب عرضه می‌شود. از این منظر، مترجم برای او نقشی فراتر از یک واسطه زبانی دارد؛ مترجم باید بتواند روح اثر، فضای فرهنگی آن و ظرافت‌های زبانی و معنایی نویسنده را دریابد و در زبان مقصد، روایتی زنده و قابل لمس برای خواننده ایجاد کند. تمرکز حزباوی بر آثار ادبیات عرب، به‌ویژه رمان‌های تاریخی و فلسفی، از همین نگاه سرچشمه می‌گیرد. او در انتخاب آثار خود به سراغ نویسندگانی رفته است که آثارشان علاوه بر ارزش ادبی، مخاطب را با بخشی از تاریخ، فرهنگ، اسطوره و جهان فکری جوامع عرب آشنا می‌کند. هدف او از فعالیت در این عرصه، خدمت فرهنگی، آگاهی‌بخشی، گسترش افق فکری مخاطبان و معرفی آثار ارزشمند ادبیات ملل به جامعه فارسی‌زبان است؛ تلاشی برای آنکه ادبیات بتواند مرزهای جغرافیایی و زبانی را پشت سر بگذارد و زمینه‌ای برای شناخت متقابل فرهنگ‌ها فراهم کند.
