عباس معروفی

عباس معروفی، ۲۷ اردیبهشت ۱۳۳۶ در بازارچه‌ی نایب السلطنه تهران، به دنیا آمد. کلاس اول دبستان بود که پدر و مادرش به خانه‌ی جدید رفتند و او را در زادگاهش جا گذاشتند تا مادربزرگش تنها نباشد. تا کلاس پنجم دبستان، شاگرد اول بود. بنا به توصیه‌ی مدیر مدرسه به پدرش، کلاس پنجم و ششم را با هم امتحان داد. تمام دوران دبیرستان را شبانه خواند و روزها در یکی از مغازه‌های پدر کار می‌کرد. او در دبیرستان در رشته ریاضی تحصیل کرد اما در دانشگاه به سراغ ادبیات دراماتیک رفت. از همان دوران کودکی به نوشتن علاقه‌مند بود. آن روزها با تغییر دادن برخی نام‌ها و جزئیات آثار نویسندگان بزرگ، مانند چخوف، سعی در آفریدن چیزی داشت. اما در سال ۱۳۵۵ با شرکت در مسابقه داستان‌نویسی کیهان جوانان، مقام اول را به دست آورد. از آن روز، شروع به منتشر کردن داستان‌هایش در نشریات و مطبوعات مختلف کرد.

اولین مجموعه‌ی داستانش «روبه‌روی آفتاب» با تیراژ ده‌هزار نسخه‌ از سوی نشر «انجام کتاب» خیلی زود نایاب شد. دیپلم ریاضی گرفت. پیش از انقلاب به سربازی رفت و پس از انقلاب در رشته‌ی ادبیات دراماتیک دانشکده‌ی هنرهای زیبای تهران قبول شد.

در سال ۱۳۵۹ با محمدعلی سپانلو آشنا شد. این دوستی به عضویت او در کانون نویسندگان ایران منتهی شد. عضویت او در کانون نیز دوستی و آشنایی با نویسندگان بزرگ دیگری مانند هوشنگ گلشیری، باقر پرهام، محمد محمدعلی، محمد مختاری و احمد شاملو در پی داشت. او علاوه بر نوشتن و جان بخشیدن به ادبیات، فعالیت‌های فرهنگی دیگری هم انجام می‌داد. یکی از مهم‌ترین کارهای او، فعالیت به عنوان مدیر اجرایی و مدیریت ارکستر سمفونیک تهران در سال ۱۳۶۶ بود. او در این مدت موفق شد تا بیش از ۵۰۰ کنسرت از هنرمندان مختلف را به روی صحنه ببرد. تاسیس و سردبیری نشریه آهنگ نیز فعالیت دیگری بود که در این دوران انجام می‌داد.

نشریه ادبی گردون، جایزه قلم زرین گردون و انتشارات گردون از فعالیت‌های دیگری است که عباس معروفی در طول سال‌ها کار حرفه‌ای انجام داده است. نشریه ادبی گردون در سال ۱۳۶۹ تاسیس شد. نویسندگان و هنرمندان بزرگی مانند احمد شاملو، محمدعلی سپانلو، سیمین دانشور، سیمین بهبهانی، هوشنگ گلشیری، نصرت رحمانی، حمید مصدق، پرویز کلانتری، محمد مختاری و پری صابری، از جمله فعالان این نشریه ادبی بودند. جایزه قلم زرین گردون هم در زمینه‌های مختلف ادبیات مانند شعر، داستان، رمان و نمایشنامه فعالیت می‌کرد. این جایزه برای مدت‌های طولانی تنها جایزه ادبی بود و حمایت اعضای کانون نویسندگان را هم داشت. او همچنین جایزه ادبی تیرگان را راه‌اندازی کرده است که در کانادا فعالیت می‌کند، اما برای تمام داستان‌نویسانی است که به زبان فارسی می‌نویسند.

نشریه ادبی گردون در سال ۱۳۷۴ توقیف شد. این ماجرا و فشارهای سیاسی، سبب مهاجرت و خروج عباس معروفی از کشور شد. او به آلمان رفت. بورسیه خانه هاینریش بل را داشت و مدتی را هم به عنوان مدیر آنجا کار کرد. مدتی در یک هتل به کار مدیریت شبانه مشغول شد و کمی بعد، به دلیل ابتلا به افسردگی، که دلیلش ننوشتن و نداشتن فعالیت ادبی بود، از کار بیکار شد. او مدتی بعد یک کتابفروشی در خیابان کانت در برلین به راه انداخت. آن را به احترام صادق هدایت، خانه کتاب هدایت نام نهاد. تاسیس این کتابفروشی، در حقیقت جامه عمل پوشاندن به آرزوی صادق هدایت بود؛. زمانی که در آلمان زندگی می‌کرد و دوست داشت در آن خیابان کتابفروشی باز کند اما خواسته‌اش عملی نشد. معروفی این کتاب‌فروشی را گسترش داد و آن را به محلی برای برگزاری کلاس‌های داستان‌نویسی و پاتوقی برای دوست‌داران ادبیات تبدیل کرد. فعالیت نشر گردون و نشریه گردون را نیز از سر گرفت.

شهرت عباس معروفی را باید مدیون کتاب‌هایی باشیم که نوشته است: سمفونی مردگان، سال بلوا، فریدون سه پسر داشت، پیکر فرهاد، تماما مخصوص، نام تمام مردگان یحیاست و ذوب شده. او برای نوشتن سمفونی مردگان که مهم‌ترین اثرش محسوب می‌شود، چهار سال زمان گذاشت و البته که این کتاب نیز به سرعت در بازار، نایاب شد. علاوه بر این، خواندن نمایشنامه‌هایی که او منتشر کرده است نیز خالی از لطف نیست. او شعرهایی هم در کارنامه ادبی خود دارد. شعرهای او بسیار ساده‌اند. لطافت، پرداختن به مسائل عاشقانه و بی‌پیرایگی کلمات را باید از ویژگی‌های شعر او بدانیم.