روزنامه اعتماد
کد خبر: 251100
تاریخ خبر: 1405 پنجشنبه 15 مرداد
ده روز در ديوانهخانه
اسدالله امرايي
<<ده روز در ديوانه خانه>> نوشته نلي بلاي با ترجمه الناز ايماني در نشر ققنوس منتشر شده است. نلي بلاي، روزنامه نگار جسور قرن نوزدهم، با تظاهر به بيماري رواني در يكي از تيمارستان هاي زنان نيويورك بستري شد تا حقيقت آنچه را در پشت ديوار مي گذرد، آشكار كند. آنچه او در اين ده روز تجربه مي كند، روايتي تكان دهنده از خشونت، بي توجهي، تحقير و بي عدالتي است؛ جايي كه مرز ميان بيماري و سلامت به طرزي هولناك به هم مي ريزد. <<ده روز در ديوانه خانه>> دعوتي به بازانديشي در نظام سلامت، مفهوم سلامت روان، مسووليت نهادهاي مدني و اجتماعي و بهاي گفتن حقيقت دوباره بي انديشد. اين كتاب گزارشي تكان دهنده و واقعي از زبان روزنامه نگار پيشگام امريكايي و شامل روايت ماموريت مخفي او در آسايشگاه رواني جزيره بلك ول است. اين گزارش كه از نخستين نمونه هاي روزنامه نگاري تحقيقي به شمار مي رود، افكار عمومي را به شدت تحت تاثير قرار داد و به اصلاحات مهمي در نظام سلامت روان امريكا انجاميد. اين كتاب كه نخستين بار در سال ۱۸۷۷منتشر شد، به روايت تحقيقات مخفيانه بلاي در مورد شرايط زندگي و بدرفتاري با زنان مبتلا به مشكلات رواني مي پردازد. بلاي در اين اثر جسورانه، خود را به عنوان يك زن مبتلا به جنون معرفي مي كند تا شرايط واقعي اين آسايشگاه را فاش كند. بلاي در گزارش خود شرايط سخت و غيرقابل تحمل زندگي در موسسه، بدرفتاري ها با بيماران و فقدان مراقبت هاي پزشكي را به تفصيل شرح مي دهد. او همچنين به اين نكته مهم اشاره مي كند كه بسياري از بيماراني كه به اشتباه يا به دليل سوءتفاهم اجتماعي به اين موسسات اعزام شده اند، هيچ گونه اختلال رواني واقعي نداشتند. در طول ده روز اقامت خود در پناهگاه، بلاي به مشاهده وضعيت ساير بيماران پرداخته و با آنها ارتباط برقرار مي كند. او متوجه مي شود كه بسياري از اين زنان تنها قرباني فقر و سوءتفاهم هاي اجتماعي هستند. گزارش بلاي نه تنها نقض حقوق بشر را در اين موسسات افشا مي كند، بلكه از بي توجهي و سهل انگاري جدي در نظام مراقبت از سلامت روان پرده برمي دارد. پس از بيرون آمدن و انتشار گزارشش ، موضوع به بحث عمومي و ملي بدل شد كه اصلاحات گسترده اي در سيستم مراقبت از بيماران رواني به دنبال داشت. نلي بلاي با افشاي بي عدالتي هاي موجود در اين موسسات، توجه جامعه و دولت ها را به وضعيت بيماران رواني جلب كرده و نقش مهمي در آغاز تغييرات لازم در اين سيستم ايفا كرده است. اين اثر نه تنها يك يادآوري از شجاعت فردي در مقابله با ظلم است، بلكه گواهي بر اهميت روزنامه نگاري تحقيقي و حقوق بشر در دنياي مدرن به شمار مي رود. نلي بلاي اسم مستعار اليزابت جين كوكرين سيمن، روزنامه نگار و صنعتگر و مخترع و خير و نويسنده مشهور امريكايي بود كه به انجام دو كار شهرت دارد: شكستن ركورد سفر به دور دنيا در شبيه سازي رمان ژول ورن و تحقيق حاضر. نلي نخستين زن خبرنگاري بود كه در اوج محدوديت فعاليت زنان در عرصه روزنامه نگاري به عنوان خبرنگار تحقيقي از خود جسارت حرفه اي بي بديلي نشان داد و حاصل كار جسورانه و شجاعانه اش اثر مثبت شايان توجهي بر وضع بيمارستان هاي رواني امريكا و شرايط بيماران بستري در آن گذاشت كه خدمت عظيمي به اين هر دو تلقي مي شود. وي جسورانه دست به كاري زد كه آن هم در اوج محدوديت هاي حرفه اي زنان در سراسر جهان از جمله غرب، زبانزد شد. مطلب خود را با نام مستعار نلي بلاي براي نشريه اي معتبر فرستاد كه مورد توجه واقع شد و وقتي سردبير نشريه دريافت كه نلي بلاي زن است، نتوانست بر موضع خود در مخالفت با فعاليت خبرنگاري زنان پافشاري كند. اليزابت مي دانست كه اگر مسوولان نشريه بفهمند كه زن است، مطلبش را نخواهند خواند. نلي بلاي در سال ۱۸۸۹ سفر مشهوري كه پوشش خبري بسياري يافت، به دور دنيا كرد كه سريع ترين سفر دور دنيا تا آن زمان بود كه ركورد خيالي داستان دور دنيا در هشتاد روز نوشته ژول ورن را شكست، چون نلي موفق شد طي ۷۲ روز اين سفر را به اتمام برساند. نلي از جبهه هاي جنگ جهاني اول نيز گزارش هايي تهيه كرد و در جنبش مدني زنان امريكا نقش موثري داشت. بلاي در سال ۱۹۲۲ و در ۵۷ سالگي بر اثر ذات الريه درگذشت.
